مساقات در لغت به معنی آب دادن و یکدیگر را سیراب کردن است و در اصطلاح عقدی است که به موجب آن یکی از طرفین (مالک) باغی را در اختیار دیگری (باغبان) قرار می‌دهد تا او روی آن باغ فعالیت باغداری کند و محصول را با هم تقسیم کنند.

ماهیت عقد مساقات

عقد مساقات از عقود لازم است و فسخ قرارداد تنها در صورت رضایت طرفین و یا اشتراط حق فسخ در ضمن عقد برای یک یا هر دو طرف قرارداد امکان‌پذیر است.

ارکان عقد مساقات

الف. ایجاب و قبول: عقد مساقات مانند سایر عقود به اعلام اراده و رضایت طرفین عقد بر انعقاد آن نیاز دارد و این اعلام به هر زبان و عملی که باشد صحیح است؛
ب. طرفین عقد: مساقات‌دهنده (مالک) و مساقات‌گیرنده (عامل) باید شرایط عمومی طرفین عقد را دارا باشند که عبارت است از بلوغ و عقل و رشد و اختیار و قصد و عدم حجر به خاطر سفاهت و نیز شرط عدم حجر به خاطر ورشکستگی که فقط در مالک درختان است نه در عامل.
پ. درختان: موضوع عقد مساقات عبارت است از تمامی درختان و گیاهانی که دارای ریشه ثابت می‌باشند؛ بنابراین گیاهانی که هر سال با برداشت میو ه آن‌ها، ریشه‌شان از بین می‌رود و برای سال بعد به کشت دوباره نیاز دارد، نمی‌تواند مورد عقد مساقات واقع گردد.
ت. مدت مساقات: مدت مساقات باید معلوم باشد و درصورتی که آغاز آن را معلوم کنند و پایان آن را موقعی قرار دهند که میوه آن سال به دست آید، صحیح است.
ث. سهم طرفین از محصول: سهم هر یک از طرفین عقد باید موقع انعقاد مساقات به صورت کسری از محصول (مشاع) معین شود و آن تابع توافق طرفین است؛ بنابراین مجهول بودن سهم طرفین، تعیین غیرمشاعی سهم‌ها، اختصاص همه محصول به یکی از طرفین، همگی باعث بطلان عقد مساقات است.

طبقه‌بندی بازار سرمایه اسلامی